Pozaustrojowe zapłodnienie w leczeniu niepłodności stosuje się od wielu lat. Leczenie tą metodąma udowodnioną i najwyższą skuteczność spośród wszystkichmetodrozrodu wspomaganego, ponieważ umożliwia pokonanie wielu barier ograniczających płodność.

Decyzję o zastosowaniu w leczeniu niepłodności metody pozaustrojowego zapłodnienia należy rozważyć po analizie:

1. Przyczyn niepłodności i szansy na naturalne zajście w ciążę przy istniejącej przyczynie
2. Czasu trwania związku i wieku partnerki
3. Dotychczasowego leczenia niepłodności
4. Sytuacji rodzinnej pary

Wskazania i kwalifikacja do zapłodnienia pozaustrojowego:

Czynnik jajowodowy*

• u pacjentek z trwałym uszkodzeniem jajowodów
• u pacjentek zdyskwalifikowanych z leczenia operacyjnego
• u pacjentek z upośledzoną funkcją jajowodów przy zachowanej drożności lub po operacji mikrochirurgicznej i upływie 2 lat bez ciąży; warunkiem zalecenia oczekiwania jest brak innych czynników mogących mieć wpływ na szansę na ciąże (nieprawidłowe nasienie, wiek kobiety > 35 lat, czas trwania niepłodności < 3 lat, endometrioza, zaburzenia jajeczkowania)

Niepłodność niewyjaśnionego pochodzenia **

• jeżeli trwa > 3 lata
• jeżeli wiek pacjentki > 35 lat - szybciej

Czynnik męski

• całkowita liczba plemników ruchomych < 1 mln - wskazane ICSI
• liczba plemników ruchomych 1 – 10 mln - w przypadku niepłodności dłuższej niż 2 lata**
• liczba plemników > 10 mln – tak jak w niepłodności idiopatycznej

Endometrioza

• I, II stopień, tak jak niepłodność niewyjaśnionego pochodzenia
• III, IV stopień, tak jak czynnik jajowodowy

Zaburzenia hormonalne**

• 12 cykli stymulowanych bez efektu

Nieudane próby inseminacji domacicznej

• maksymalnie 6 prób < 35 roku życia
• maksymalnie 4 próby > 35 roku życia

* wskazane jest usunięcie jajowodu w przypadku wodniaka
** powinno być rozważone wykonanie 4 – 6 inseminacji domacicznych przed IVF/ICSI

Obecnie leczenie metodą pozaustrojowego zapłodnienia stosuje się również u płodnych par, u których:

• partner jest nosicielem wirusów HIV, HCV, a partnerka nie jest zarażona
• para jest nosicielem zmian genetycznych powodujących ciężkie, nieodwracalne zmiany u potomstwa, a diagnostyka przedimplantacyjna pozwala uniknąć trudnej decyzji o przerwaniu ciąży
• partnerka rozpoczyna leczenie przeciwnowotworowe i stosowane leczenie z dużym prawdopodobieństwem nieodwracalnie uszkodzi jajniki
• przy indukcji jajeczkowania uzyskuje się dużą liczbę rozwijających się pęcherzyków i sytuacja ta powoduje duże ryzyko wystąpienia ciąży wielopłodowej.

Przygotowanie do leczenia metodą zapłodnienia pozaustrojowego
Przed przystąpieniem do programu pozaustrojowego zapłodnienia lub w trakcie leczenia należy przeprowadzić i wykonać:

1. Wywiad obejmujący oboje pacjentów ze szczególnym uwzględnieniem czynników mogących mieć wpływ na bezpieczeństwo zabiegu IVF oraz określenie przybliżonego rokowania co do powodzenia zabiegu.
2. Badanie ginekologiczne, prawidłowy wynik badania cytologicznego nie starszy niż 12 miesięcy, pH pochwy (posiewy w przypadku prawidłowego pH nie są wskazane).
3. Badanie nasienia, a w przypadku nieprawidłowego wyniku ewentualne badania dodatkowe według wskazań.
4. USG narządu rodnego z oceną liczby pęcherzyków antralnych.
5. Badania hormonalne u pacjentek wymagających dodatkowej oceny rezerwy jajnikowej.
6. Badania podstawowe związane z zabiegiem punkcji jajników oraz znieczuleniem ogólnym według zaleceń ośrodka.
7. Badania serologiczne u obojga partnerów nie starsze niż 6 miesięcy:
   • HCV; HbS-Ag; HIV; WR.
8. Badania mężczyzny w przypadku liczby plemników < 5 mln/ml
   • Kariotyp
   • Mutacje CFTR
   • AZF (badanie nieobowiązkowe)