Techniki rozrodu wspomaganego medycznie (ART) pozwalają wielu parom doczekać się potomstwa i zrealizować marzenia o posiadaniu dzieci. Szacuje się, że rocznie w Polsce rodzi się około 700 noworodków, które uzyskane zostały dzięki programowi zapłodnienia pozaustrojowego. Należy uświadomić sobie, że z biologicznego punktu widzenia ciąże takie niczym nie różnią się od tych, poczętych w sposób samoistny, naturalny. Z drugiej strony nie wolno zapominać, że pary biorące udział programie IVF są zazwyczaj obciążone wieloletnim oczekiwaniem na potomstwo i związanymi z tym bardzo kosztownymi procedurami diagnostycznymi i terapeutycznymi leczenia niepłodności. Ponadto, z tego względu większość tych par czuje się osobami „drugiej kategorii”, poszkodowanymi przez los.
Ostatnio coraz częściej wskazuje się na fakt, że dzieci poczęte przy pomocy IVF doświadczają znacznie więcej komplikacji niż te, które rodzą się bez ART. Wśród powikłań związanych z IVF wymienia się niską masę urodzeniową, wcześniactwo, różnego rodzaju defekty rozwojowe, a w konsekwencji notuje się zwiększoną zachorowalność i śmiertelność okołoporodową. W celu zapobiegania części z tych powikłań, na zespołach realizujących programy IVF spoczywa odpowiedzialność związana miedzy innymi z profilaktyką i wczesnym wykrywaniu niektórych zaburzeń genetycznych. Cele te powinny być realizowane poprzez:

• badanie mutacji CFTR u mężczyzn z azoospermią i ciężką oligoastenozoospermią co pozwala ograniczyć częstość występowania u potomstwa mukowiscydozy oraz wrodzonego zarośnięcia nasieniowodów,
• badania kariotypu obu rodziców,
• prenatalną diagnostykę zarodków (PGD-prenatal genetic diagnostics) w celu wyeliminowania przed transferem uszkodzonych genetycznie embrionów.

Niezwykle ważnym z punktu widzenia opieki perinatologicznej problemem związanym z wcześniactwem, niską masą urodzeniową, ryzykiem wad rozwojowych oraz licznymi zagrożeniami dla zdrowia kobiet ciężarnych są ciąże wielopłodowe, których częstość w sposób istotny zwiększa się w wyniku stosowania ART, a w szczególności po programach IVF. Z tego względu główny wysiłek zespołów realizujących te techniki, powinien być położony na zapobieganiu występowania takich ciąż. Cel ten może być uzyskany poprzez:

• modyfikację technik ART ze szczególnym uwzględnieniem sposobu hiperstymulacji jajników,
• zmniejszenie liczby transferowanych zarodków, co jest trendem ogólnoświatowym,
• embrioredukcję.

O ile realizacja wyżej przedstawionych zadań spoczywa na zespołach stosujących ART, to jednak opieka perinatologiczna nad większością kobiet z ciążami uzyskanymi dzięki tym technikom, spoczywa na położnikach nie koniecznie zajmujących się problematyką leczenia niepłodności. Biorąc pod uwagę wyżej przedstawione problemy jak również stwierdzenie, że ciążą po ART jest normalnym biologicznie stanem kobiety z całą odpowiedzialnością należy stwierdzić, iż ze względu na obciążenia medyczne, psychiczne, społeczne i finansowe, ciążę te powinny być traktowane jako ciąże specjalnej troski.

Opieka perinatologiczna nad ciężarnymi po programach zapłodnienia pozaustrojowego, niezależnie od standardów obowiązujących dla fizjologicznej ciąży samoistnej, powinna dodatkowo wyróżniać się:

• kontynuacją zleconej przez zespół realizujący IVF/ICSI suplementację do 11-12 tygodnia ciąży w postaci 200 mg mikronizowanego progesteronu dopochwowo lub 30 mg dydrogesteronu dziennie doustnie, z następowym stopniowym wycofywaniem się z powyższej terapii po uzyskaniu wyżej wymienionego okresu ciąży,
• ciężarne z wykładnikami zespołu hiperstymulacji jajników (OHSS), których przebieg przedłuża się na okres wczesnej ciąży wymagają bezwzględnego leczenia w ośrodkach referencyjnych
• w przypadkach ciąży pojedynczej zwrócenie szczególnej uwagi na ryzyko wystąpienia wewnątrzmacicznego zahamowania wzrostu płodu
•   w przypadku ciąży wielopłodowej:
  • zwiększenie częstości badania położniczego, ze szczególną oceną stanu szyjki, oraz badań dodatkowych do co 4 tygodnie
  • wykonywanie badania USG oceniającego rozwój płodu, stan morfologiczny płodu oraz ilość płynu owodniowego co 4 tygodnie
• zaproponowanie prenatalnych badań genetycznych ze względu na:
  • wiek
  • obawę pacjentek przed wystąpieniem wad rozwojowych
  • zwiększone ryzyko wad genetycznych związane z technikami ART
  • wszelkie podejrzenie nieprawidłowości genetycznych wynikające z wyników testow przesiewowych i/lub USG
• wykonanie badań w kierunku toksoplazmozy
  • jeżeli IgM i IgG ujemne – nie wymagają leczenia
  • jeżeli IgM dodatnie i IgG ujemne – wdrożenie leczenia
  • jeżeli IgM ujemne i IgG dodatnie – wykonać badanie na awidność
  • jeżeli wysoka – nie wymaga leczenia
  • jeżeli niska – konieczność leczenia
• sposób zakończenia ciąży:
  • w ciąży wielopłodowej: cięciem cesarskim
  • w ciąży jednopłodowej: zgodnie z sytuacją położniczą jednak z uwzględnieniem życzenia ciężarnej dotyczącego cięcia cesarskiego
• umożliwienie ciężarnej korzystanie z niezdolności do pracy ze względu naspecyfikę ciąży po IVF traktowanej jako ciążę „specjalnej troski”.