Niepłodność niewyjaśnionego pochodzenia rozpoznawana jest u pary, u której rutynowe badania (potwierdzenie owulacji, prawidłowe parametry nasienia, drożne jajowody, brak zmian w jamie macicy) nie wskazały na przyczynę braku ciąży. Nie ma żadnych innych powszechnie uznanych metod, które precyzowałyby przyczynę niepłodności i wnosiły informacje, jak należy leczyć niepłodność w tej grupie.
Potencjalnymi przyczynami niemożliwymi do zdiagnozowania w tej grupie par mogą być:
- zaburzenia dojrzewania pęcherzyka Graffa,
- ukryty czynnik męski,
- zaburzenie interakcji pomiędzy plemnikiem a komórką jajową,
- zaburzenia implantacji,
- czynniki immunologiczne.
Algorytm postępowania w niepłodności niewyjaśnionego pochodzenia:
Postępowanie zależy od wieku pacjentki i czasu trwania niepłodności.
- W grupie wiekowej poniżej 30 roku życia i czasie trwania niepłodności do 2-3 lat
- Brak ciąży po okresie kolejnych 6 miesięcy - zalecane jest wykonanie inseminacji domacicznych w cyklach stymulowanych cytrynianem klomifenu lub gonadotropinami (max 6 cykli).
- W grupie bez ciąży stymulowanej klomifenem propozycja 3 – 4 maksymalnie 6 cykli stymulowanych gonadotropinami w małych dawkach w protokole step up i inseminacja domaciczna. Oczekiwany miesięczny wskaźnik ciąż 10 – 15% na cykl.
- W grupie bez ciąży po wykonanych inseminacjach leczenie metodą pozaustrojowego zapłodnienia.
Oczekiwanie przez kolejne 6 -12 miesięcy może spowodować samoistne pojawienie się ciąży u 1 – 2% par. W związku z tym, po rozmowie z parą i przedstawieniu szans na spontaniczną koncepcję, należy przyjąć postawę wyczekującą lub rozważyć stymulację owulacji cytrynianem klomifenu do 6 cykli.
- W grupie wiekowej 30-35 lat
Oczekiwanie i/lub stymulacja cytrynianem klomifenu nie są wskazane ze względu na bardzo niską szansę na ciążę. Zalecane jest wykonanie inseminacji domacicznych w cyklach stymulowanych cytrynianem klomifenu lub gonadotropinami (max 6 cykli).
W przypadku braku ciąży po inseminacjach - leczenie metodą pozaustrojowego zapłodnienia
- W grupie wiekowej 35-39 lat
Leczenie w programie pozaustrojowego zapłodnienia:
- W grupie wiekowej powyżej 39 roku życia
- W grupie par z wywiadem niepłodności powyżej 5 lat
Niepłodność trwająca powyżej 5 lat jest złym czynnikiem prognostycznym do uzyskania ciąży poprzez stymulację jajeczkowania i inseminację domaciczną, dlatego jej stosowanie w tej grupie pacjentów nie jest zalecane jako standardowa procedura. Bez względu na wiek, jeżeli niepłodność niewyjaśnionego pochodzenia trwa dłużej niż 5 lat zalecane postępowanie to pozaustrojowe zapłodnienie i transfer zarodka.
W grupie par, w której partnerka ma małą rezerwę jajnikową – leczenie w programie pozaustrojowego zapłodnienia. Jeżeli po stymulacji jajników w tej grupie uzyskuje się małą liczbę złej jakości komórek jajowych należy rozważyć dawstwo oocytów po 3 nieudanych próbach leczenia metodą pozaustrojowego zapłodnienia.
Wykazano, że w grupie niepłodnych par z niepłodnością niewyjaśnioną poprawy wskaźnika ciąż nie przynosi:
- Suplementacja gestagenami drugiej fazy cyklu
- Stosowanie agonistów dopaminergicznych
- Leczenie domniemanej endometriozy
